Tag Archives: michel de montaigne

michel de montaigne – onze verlangens nemen toe als ze worden tegengewerkt (fragment)

‘Geen argument zonder tegenargument, zegt de wijste filosofische school. [Seneca]

Ik zat daarnet te denken aan die mooie raad van een klassieke wijsgeer om niet te zeer aan het leven te hechten: “Geen enkel bezit verschaft je vreugde, tenzij je op het verlies daarvan bent voorbereid. De angst iets te verliezen is even pijnlijk als het verlies zelf.” En daarmee wilde hij zeggen dat je niet echt kunt genieten van het leven zolang je bang bent het kwijt te raken. Maar je zou daarentegen in kunnen brengen dat het bezit hiervan ons des te dierbaarder wordt en dat wij het des te meer omarmen als wij er minder zeker van worden en onze vrees toeneemt dat wij het kwijtraken. Want zoals vuur feller wordt bij koude, is het maar al te duidelijk dat onze wil sterker wordt bij tegenwerking.’

uit Michel de Montaigne De Essays vertaling Hans van Pinxteren

michel de montaigne – je roem niet delen met anderen (fragment)

‘Van al ‘s werelds dwaasheden is de meest verbreide wel het najagen van eer en roem; en wij vinden met ons allen deze waanbeelden en loze woorden, die geen enkel houvast bieden, zo belangrijk dat wij er zelfs essentiële en materiële goederen als rijkdom, rust, gezondheid, ja ons leven voor opofferen:

De roem betovert met zijn innemende stem
De trotse sterveling, maar zo mooi als hij lijkt
Het is niets dan echo, waan, slechts een schim
Die bij bij het kleinste zuchtje al verdwijnt.

[…] zoals Cicero zegt willen zelfs zij die dit verlangen bestrijden nog op de titelpagina van de boeken die ze ertegen schrijven hun naam zien staan, en dromen zij ervan beroemd te worden door de roem te verachten. Over de rest valt te praten: we geven aan onze vrienden, als ze in nood zijn, ons geld en zelfs ons leven; maar dat men een ander laat delen in zijn eer en roem, dat zie je niet gauw gebeuren.’

uit Michel de Montaigne De Essays vertaling Hans van Pinxteren
cursief uit Torquato Tasso Jeruzalem bevrijd

michel de montaigne – over de roem (fragment)

‘Onze ziel moet haar rol niet spelen voor de buitenwereld, maar in onze binnenkamer, in het diepst van onszelf, waar alleen onze eigen blikken doordringen; daar beschermt ze ons tegen de angst voor de dood, tegen smart en zelfs tegen de smaad; zij staalt ons tegen het verlies van onze kinderen, onze vrienden en ons fortuin, en als de nood aan de man komt, begeleidt ze ons ook in de gevaren van de oorlog. Niet om de een of andere winst, maar om de eer die uit de deugd zelf voortkomt.

Dat levert een winst op die heel wat groter en begerenswaardiger is dan de eer en de roem die slechts berusten op het gunstige oordeel dat anderen over ons vellen.
[…] Is het verstandig het leven van een wijze afhankelijk te maken van het oordeel der dwazen?

uit Michel de Montaigne De Essays vertaling Hans van Pinxteren

montaigne – over de nadelen van een hoge positie


‘Omdat grootheid voor ons nu eenmaal onbereikbaar is, moeten wij er maar kwaad over spreken om ons af te reageren. Trouwens, ergens gebreken in ontdekken, is nog niet meteen het de grond in boren. In elk ding zijn wel gebreken te vinden, hoe mooi en begerenswaardig het ook is. In het algemeen geniet een hoge autoriteit het duidelijke voordeel dat hij van zijn hoge positie neer kan dalen als hij dat wil, en dat de keuze tussen de twee omstandigheden vrijwel geheel aan hem is. Want van een hoogte val je niet zomaar. Meestal kun je ervan afdalen zonder te vallen. Wel hechten we mijnsinziens te veel waarde aan een hoge positie, en ook aan het
besluit van iemand die wij zo’n status zien of horen afwijzen, of die daar uit eigen beweging afstand van doet.’

uit Michel de Montaigne De Essays (vertaling Hans van Pinxteren, 2005) Derde Boek

foto’s: Grand Paradiso (4061m), Italië – op de grens van de regio’s Valle d’Aosta en Piemonte